همان طور که پیش از این کارشناسان و تحلیلگران پیش بینی کرده بودند، بهای جهانی مواد غذایی روند رو به رشدی به خود گرفته به گونه ای که شاخص قیمت غذای فائو در ماه جولای 2012 بعد از سه ماه کاهش متوالی، افزایش یافته است. بر اساس جدیدترین گزارش فائو از تغییرات ماهانه بین المللی مواد غذایی، شاخص این سازمان (FAO Food Price Index) در ماه جولای 6 درصد افزایش را به خود دیده است. بر اساس این گزارش بیشترین تغییرات قیمتی در زمینه شکر و غلات بوده و همچنین گروه های گوشت و لبنیات با تغییرات کمی مواجه بوده اند و قیمت بین المللی برنج نیز نسبت به ماه گذشته بدون تغییر باقی مانده است. به گفته ی این گزارش گروه شکر افزایش 12 درصدی را نسبت به ماه گذشته و گروه غلات افزایش 17 درصدی را به خود دیده اند، رقمی که برای گروه گوشت تنها 1.7 درصد بوده است. 

گفته می شود این افزایش در قیمت ها به علت وقوع خشکسالی و شرایط بد آب و هوایی در کشورهای عمده ی تولید کننده محصولات کشاورزی و مواد غذایی رخ می دهد. به گفته سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد فائو خشکسالی در آمریکا، باران های نا بهنگام در برزیل و مشکلات مربوط به تولید در روسیه به بالا رفتن قیمت مواد غذایی در جهان دامن زده است. در همین رابطه سازمان هواشناسی ایالات متحده طی گزارشی اعلام کرد که ماه جولای گذشته از نظر متوسط دمای هوا گرمترین ماه تاریخ هواشناسی در این کشور بوده است. این گزارش می گوید متوسط گرمای هوا در ماه گذشته حدود 52 درجه سلسیوس بوده که این میزان از زمان ثبت نخستین گزارش های هواشناسی در آمریکا یعنی از سال 1895 میلادی تا کنون، گرمترین متوسط دمای هوایی بوده که در یک ماه ثبت شده است. این گرمای بی سابقه منجر به وقوع خشکسالی در مناطق غربی این کشور از قبیل ایالات کالیفرنیا که یکی از قطب های اصلی کشاورزی آمریکاست و مناطق مرکزی آمریکا مانند ایالات داکاتو و تگزاس گردیده به گونه ای که در نتیجه ی این شرایط فوق العاده نیمی از مزارع ذرت و یک سوم از مزارع زیر کشت سویا از بی آبی آسیب جدی دیده اند. تحلیلگران پیش بینی می کنند محصول ذرت این کشور به پایین ترین میزان در پنج سال گذشته برسد و در تابستان آینده کمترین میزان در 17 سال گذشته باشد، امری که در نهایت منجر به رکود بالا در قیمت و میزان تقاضا برای متداول ترین غذای دامی در جهان خواهد گردید. در هندوستان نیز که از بزرگترین تولید کنندگان محصولات کشاورزی در جهان است نیز کم و بیش همین حکایت برقرار است. برای مثال در این کشور که دومین تولید کننده بزرگ پنبه در جهان است پیش بینی می شود با کاهش بارندگی های موسمی که موجب خشک شدن مزارع و محدود شدن کاشت در این کشور شده، محصول پنبه با کاهشی محسوس مواجه شود و برای اولین بار طی سه سال گذشته صادرات این محصول با کاهش مواجه گردد. به گزارش ایسنا محصول در گجرات که بزرگ ترین ایالت تولید کننده پنبه در هند است، ممکن است از 12 میلیون عدل 170 کیلوگرمی هر ساله، حداکثر 30 درصد در فصل برداشت که از اول اکتبر آغاز می شود، کاهش داشته باشد. منطقه ی تحت کشت در این ایالت از سه میلیون هکتار در سال زراعی 2012-2011 احتمالا حداکثر 25 درصد کاهش می یابد. بارندگی در برخی از نقاط گجرات حداکثر 81 درصد پایین تر از میزان متوسط آن در 50 سال گذشته بوده است. در واقع شرایط به گونه ای است که بیش از 50 درصد هند در معرض خشکسالی قرار دارد که این امر موجب از بین رفتن محصولات مختلف از برنج تا پنبه و دانه های روغنی خواهد شد.

با این وجود هنوز فائو امیدوار است بازارهای جهانی در زمینه ی غذا و محصولات کشاورزی شرایطی مشابه بحران سال 2008-2007 را که در پی آن قیمت های بالای غذا موجب بروز نا آرامی و تنش های اجتماعی گسترده در کشورهای فقیر و در حال توسعه شد را تجربه نکنند. بر خلاف این خوش بینی فائو، هانا استوارت رییس عدالت اقتصادی آکسفام در این زمینه و با تحلیل آمار فائو می گوید: «این آمار و ارقام یک بار دیگر ثابت می کند مشکلی بنیادی در تولید و توزیع غذا در جهان وجود دارد. دیر زمانی است که رهبران ما با غرور بر سر سیاست های خود ایستاده اند در حالی که نزدیک به یک میلیارد نفر در جهان به مرز گرسنگی نزدیک می شوند». وی ضمن تاکید بر این که وقت عمل فرا رسیده می گوید «این یک هشدار ملایم نیست. این درست همان هشدار جهانی است که در سال 2008 شنیدیم». در آن سال همزمان با افزایش قیمتها، بسیاری از کشورها به دلیل نگرانی از وقوع قحطی اقدام به ذخیره سازی های گسترده کردند که این اقدام این کشورها به گسترده تر شدن بحران دامن زد. همین چند وقت گذشته «مارک سادلر» دبیر کمیته ی مدیریت بحران کشاورزی بانک جهانی همزمان با پیش بینی ها مبنی بر افزایش قیمت مواد غذایی درباره این وضعیت هشدار داده و اعلام کرده بود: «قطعا برای کشورهای در حال توسعه، نگرانی زیادی از بابت این که وضعیت کنونی چگونه خواهد بود، وجود دارد. بزرگترین پیامد های این افزایش قیمت ها برای کشورهایی است که مستقیم به واردات محصولات کشاورزی وابسته هستند». در همین زمینه «توماس هلبینگ» نیز که متخصص تحلیل بازار کالاها در صندوق بین المللی پول است بر همین باور می باشد و معتقد است مهم ترین ریسک و نگرانی از سوی کشورهایی است که حجم خالص واردات محصولات کشاورزی آنها بالاست. به هر تقدیر امروز این سوال و نگرانی ایجاد شده که آیا جهان با تداوم وضعیت موجود به سمت یک بحران دیگر در زمینه ی امنیت غذایی پیش می رود؟ و در این میان ما در کدام جهت و غایت ایستاده ایم!

****

روزنامه شرق

| |