سال 2040 میلادی است و جمعیت این کره ی خاکی سپری کرده است مرز نه میلیارد نفر را و در مقایسه با دهه ی دوم قرن جاری، دنیا توانسته برآید از پس تامین پنجاه درصد غذا، چهل و پنج درصد انرژی و سی درصد آب بیشتر، و بدین ترتیب توانسته رفع کند نیازهای غذایی روز افزونش را.

آنچه که در بالا آمد خوش بینانه ترین تصوری است که می توان از آینده ی پیش روی بشر برای تامین امنیت غذایی اش داشت. تصویر و تصوری که با تداوم آنچه امروز در جریان است به رویایی می ماند دست نیافتنی. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد و هشدار آن تا چند دهه ی آینده که جمعیت جهان به 9 میلیارد نفر برسد، 50 درصد غذای بیشتر، 45 درصد انرژی بیشتر و 30 درصد آب بیشتر، حداقل نیاز انسان خواهد بود. سازمان ملل متحد می گوید ادامه وضعیت موجود و عدم توانایی دنیا بر غلبه بر مشکلاتش بدانجا خواهد رسید که بیش از 3 میلیارد نفر با فقر مطلق مواجه خواهند شد. همین حالا در مقایسه با سال آغازین قرن 21، 20 میلیون نفر بیشتر مبتلا هستند به سوء تغذیه، 5.2 میلیون هکتار از جنگل ها سالانه از بین می روند، 85 درصد از کل مخازن شیلات بیشتر مورد بهره برداری قرار گرفته و یا حتی خالی شده اند، میزان تولید گازهای گلخانه ای دو برابر مقداری است که جنگل ها و دریاها بتوانند آن را خنثی کنند، انتشار گاز دی اکسید کربن 38 درصد افزایش داشته که این افزایش تشدید می کند خطر بالا آمدن سطح دریا و تغییرات آب و هوایی را. از طرفی پیش بینی می شود در سالهای پیش روی فاصله زمانی وقوع بلایای طبیعی، از توفان و گردباد و سیلاب های سهمگین گرفته تا خشکسالی در سرتاسر جهان کوتاه تر از گذشته شود. دانشمندان معتقدند راه چاره ای باید کرد وگرنه نمی توان مانع شد از افزایش گرمای زمین که قرار بوده تا 2 درجه محدود شود. این متخصصان معتقدند دمای زمین تا پایان قرن به دلیل افزایش تولید گازهای گلخانه ای 4 تا 6 درجه رشد خواهد کرد و این امر نه تنها عاملی خواهد بود بر وقوع بلایای طبیعی همچون طوفان های سهمگین و خشکسالی های پی در پی که پیشتر نیز ذکر شد، بل افزون بر آن بر افزایش سطح آب های آزاد نیز تاثیر خواهد گذاشت و خود در نظر آرید زندگی حدود دو سوم جمعیت جهان را که در نزدیکی اقیانوس ها و دریاها زندگی می کنند و تهدیدی که این افزایش میزان سطح آب دریاها بر آن سایه خواهد افکند. همین اواسط ماه می میلادی بود که «کلوب رم» با انتشار گزارشی هشدار داد که جهان در آستانه ی تغییرات جوی فاجعه بار است. یان جانسون دبیر کل آن در کنفرانس رسانه ای که به همین منظور و در روتردام برگذار شده بود ضمن دعوت سیاستمداران جهان به انجام اقدامات اساسی و سریع در این زمینه هشدار داد: «اگر قرار باشد نسل های آینده در سیاره ای قابل زیست زندگی کنند، ادامه ی این وضع ممکن نخواهد بود».

باری چه می توان کرد، یاس؟ هرگز! دورباد از ساحت انسان نا امیدی و یاس که انسان زنده است به امید. که نا امیدی گناهی است نابخشودنی. روایت شده در حدیثی از مولود روز اول این ماه پر خیر و برکت، امام محمد باقر(ع) که فرمود: «هیچ بنده ی مومنی نیست مگر این که در قلب او دو نور است: نور ترس و نور امید... ». پس باید نگران بود و ترسید از ادامه ی وضع موجود، از فشار شدیدی که به منابع طبیعی وارد می شود و از آلودگی شدید زیست محیطی، کاهش تنوع زیستی، از بی عدالتی های اجتماعی و مسائلی از این دست که بشر دست به گریبان است با آنها و با این همه باید امیدوار بود، باید امید بست به اصلاح و به بهبودی. تلاش باید کرد و کرد تا محقق شود رویایی که در ابتدا آمد که به قول شاملوی بزرگ، رویاها را زندگی باید کرد!

این ستون جایی خواهد بود که در آن از پایداری، از کشاورزی و از امنیت غذایی خواهیم نوشت. از امنیت غذایی که یکی از مهمترین اهداف برنامه ریزی های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی هر حکومتی است. امنیت غذایی که مفهومی است چند بعدی و چند رشته ای و با این همه این بخش کشاورزی است که مهمترین نقش را در تحقق آن دارد و با آنچه بر سر زمین آورده ایم معلوم نیست شانه های نحیف این بخش تا کی بتواند تحمل کند، سنگینی این بار را!

 ***********

فرهیختگان

راه چاره ای بایدمان اولین یادداشت از ستونی است که ان شالله هر هفته در فرهیختگان به چاپ خواهد رسید. ستونی به نام: امنیت، غذا، سیاست.